Perimenopauze: de klachten die vaak niet herkend worden
Nov 16, 2026

Je slaapt slechter dan vroeger. Je bent sneller prikkelbaar, je hoofd voelt soms wazig en je gewrichten zijn ‘s ochtends stijf. Je menstruatie is nog redelijk regelmatig en opvliegers heb je niet. Dus aan de overgang denk je niet.
Toch kunnen deze klachten precies daarbij horen. De perimenopauze begint vaak jaren voor je laatste menstruatie. De eerste signalen zijn lang niet altijd de bekende opvliegers.
In deze blog lees je wat de perimenopauze is, wat er in je lichaam verandert en welke klachten daarbij kunnen horen. Je leest ook eerlijk wat wel en wat niet helpt.
Wat is de perimenopauze?
De perimenopauze is de fase waarin je hormoonhuishouding verandert en je menstruatie anders wordt. Deze fase loopt door tot een jaar na je laatste menstruatie. Die laatste menstruatie heet de menopauze. In Nederland ligt de gemiddelde leeftijd daarvoor rond de 51 jaar.
De perimenopauze begint meestal halverwege of eind veertig, maar bij sommige vrouwen eerder. Hij duurt meestal een aantal jaren. Het is geen ziekte, maar een natuurlijke levensfase. Wel kan die fase flink ingrijpen in je dagelijks leven.
Dat raakt veel vrouwen. Volgens onderzoek van TNO hebben in Nederland ongeveer 1,4 miljoen werkende vrouwen regelmatig klachten die met hormonen samenhangen. Sinds maart 2026 hebben bedrijfsartsen daarom een eigen richtlijn Overgang en Werk.
Wat gebeurt er in je lichaam?
Vaak wordt gezegd dat je hormonen in de overgang simpelweg dalen. Dat klopt maar half. Juist in de vroege perimenopauze schommelen ze sterk.
Dit gebeurt er, vereenvoudigd:
- Er zijn minder eicellen (follikels) beschikbaar. Daardoor maken je eierstokken minder van het hormoon inhibine B. Dat remt normaal het hormoon FSH.
- FSH stijgt. De hersenen sturen harder aan om de eierstokken te stimuleren.
- Oestrogeen kan juist pieken. De follikels die nog reageren, maken soms tijdelijk meer oestrogeen dan normaal. Gemiddeld lijkt alles normaal, maar de uitschieters zijn groter en onvoorspelbaarder.
- Progesteron daalt vaak als eerste. Progesteron maak je pas na een eisprong. Als de eisprong vaker uitblijft of minder krachtig is, maak je minder progesteron.
- Later daalt oestrogeen blijvend. Op den duur reageren er te weinig follikels en zakt het oestrogeen naar een laag niveau.
Oestrogeen en progesteron doen veel meer dan je cyclus regelen. Ze werken ook in je hersenen, spieren, botten, bloedvaten, huid, darmen en slaapregulatie. Daarom kunnen de klachten zo breed zijn.
Klachten die vaak niet herkend worden
Opvliegers en nachtzweten zijn de bekendste klachten. Maar lang niet iedere vrouw heeft ze, zeker niet in het begin. Uit Nederlands en Belgisch onderzoek bleek dat zorgverleners de perimenopauze soms uitsloten, alleen omdat er geen opvliegers waren.
Klachten die kunnen passen bij de perimenopauze:
- slechter doorslapen of vroeg wakker worden;
- prikkelbaarheid, somberheid of meer angst en onrust;
- een wazig hoofd, moeite met concentreren of woorden niet kunnen vinden;
- stijve gewrichten en pijn in spieren of pezen;
- vermoeidheid, ook na een nacht slapen;
- een kortere, langere of onregelmatige cyclus en heviger bloedverlies;
- PMS-achtige klachten die heftiger worden;
- vaker hoofdpijn of migraine rond je menstruatie;
- hartkloppingen;
- gewichtstoename, vooral rond je buik;
- een drogere huid, vaginale droogte of vaker blaasklachten.
Herken je hier meerdere klachten in en ben je rond de veertig of ouder? Dan is het zinvol om de perimenopauze als mogelijke factor mee te nemen. Deze klachten kunnen natuurlijk ook andere oorzaken hebben. Daarom is het belangrijk het complete beeld te bekijken.
Hoe ontstaan opvliegers?
Een opvlieger voelt alsof je lichaam plotseling oververhit raakt. Toch maak je op dat moment meestal niet ineens veel extra warmte aan.
Je hersenen regelen je lichaamstemperatuur binnen een bepaalde marge. Binnen die marge hoeft je lichaam niet te zweten of te rillen. Oestrogeen houdt een groep zenuwcellen in de hypothalamus rustig: de KNDy-neuronen. Daalt of schommelt het oestrogeen, dan worden die zenuwcellen actiever en wordt de marge veel smaller.
Een kleine temperatuurstijging is dan al genoeg om de warmteafgifte te starten. Denk aan een warme ruimte, alcohol, stress of een maaltijd. Je bloedvaten in gezicht, hals en borst verwijden zich en je gaat zweten. Daarna kun je het juist koud krijgen.
Dit verklaart ook waarom een nieuw middel als fezolinetant werkt. Het remt de signalen van juist deze zenuwcellen.
Waarom bloedonderzoek vaak weinig zegt
Veel vrouwen willen hun hormonen laten meten. Begrijpelijk, maar in de perimenopauze is dat meestal weinig zinvol. Je hormonen schommelen van dag tot dag en van cyclus tot cyclus. Een losse meting is daardoor maar een momentopname. Bovendien verschillen de oestrogeenwaarden in het bloed nauwelijks tussen vrouwen met en zonder klachten.
De diagnose stel je daarom vooral op basis van je leeftijd, je klachten en veranderingen in je cyclus. Bloedonderzoek kan wel zinvol zijn om andere oorzaken van je klachten uit te sluiten. Denk aan je schildklier, ijzerstatus of vitamine B12. Ook ben je jonger dan 40 en heb je overgangsklachten? Laat dan via je huisarts onderzoeken of je eierstokken vroegtijdig minder goed werken.
Wat helpt wel, en wat niet?
Hier willen we eerlijk zijn. Over de overgang gaan veel beloftes rond, vooral over supplementen en diëten.
Bij opvliegers en nachtzweten
- Hormoontherapie is de meest effectieve behandeling. Je huisarts of gynaecoloog kan met je bespreken of dit bij jou past. In de huidige NHG-Standaard De overgang is daar meer ruimte voor dan vroeger.
- Cognitieve gedragstherapie en klinische hypnose hebben bewezen effect.
- Daarnaast zijn er medicijnen zonder hormonen, zoals fezolinetant.
- Supplementen, kruiden, sojaproducten, aangepaste voeding en sporten verminderen opvliegers volgens de beschikbare onderzoeken niet of nauwelijks. De internationale Menopause Society raadt ze daarom niet aan voor opvliegers. Afvallen bij overgewicht kan wel helpen.
Waar leefstijl wel echt verschil maakt
Leefstijl is dus geen wondermiddel voor opvliegers. Voor veel andere dingen in deze fase is leefstijl juist van grote waarde:
- Spiermassa en botten. Na de menopauze neemt je spiermassa sneller af en wordt je botdichtheid lager. Krachttraining is de manier om dit tegen te gaan. Onderzoek laat zien dat zwaardere krachttraining, goed begeleid en stap voor stap opgebouwd, de botdichtheid bij vrouwen na de overgang kan verbeteren.
- Stofwisseling en buikvet. Door de daling van oestrogeen sla je vet sneller rond je buik op en wordt je lichaam minder gevoelig voor insuline. Spieren zijn je grootste opslagplaats voor bloedsuiker. Meer spiermassa, dagelijks bewegen en voldoende eiwit maken je stofwisseling soepeler.
- Slaap. Een vast ritme, daglicht in de ochtend, een koelere slaapkamer en minder alcohol ‘s avonds helpen je slaap. Dat werkt door in je energie, stemming en eetlust.
- Stemming en stress. Langdurige stress, slecht slapen en hormoonschommelingen versterken elkaar. Herstel inplannen is in deze fase geen luxe.
- Hart en bloedvaten. Na de menopauze neemt het risico op hart- en vaatziekten toe. Bewegen, voeding en niet roken worden dan nog belangrijker.
Voeding als medicijn in de perimenopauze
Voeding lost opvliegers niet op. Wel kun je met voeding je spieren, botten, darmen, bloedvaten en energie ondersteunen. Dit zijn voedingsmiddelen waar we in de praktijk vaak naar kijken:
| Voedingsmiddel | Actieve stof | Waarom het helpt |
|---|---|---|
| Vis, eieren, peulvruchten, kwark, tofu | Eiwit | Spiermassa behouden bij krachttraining; verspreid over de dag het meest effectief |
| Vette vis zoals zalm, makreel en haring | Omega-3-vetzuren (EPA en DHA) | Ondersteunt hart en bloedvaten en een rustig ontstekingsniveau |
| Zuivel, groene bladgroenten, amandelen, sesam | Calcium (met vitamine D) | Bouwstof voor je botten |
| Broccoli, bloemkool, spruitjes, boerenkool | Sulforafaan en indol-3-carbinol | Ondersteunen de afbraak van hormonen in de lever (vooral onderzocht in het lab) |
| Tofu, tempeh, edamame | Isoflavonen (genisteine, daidzeine) | Plantaardig eiwit; het effect op opvliegers is wisselend en beperkt |
| Rode biet, rucola, spinazie | Nitraat | Verwijdt bloedvaten en verlaagt de bloeddruk licht |
| Lijnzaad, peulvruchten, groenten | Vezels en lignanen | Voeden je darmbacteriën, die meehelpen oestrogeen af te breken en af te voeren |
| Olijfolie extra vierge | Hydroxytyrosol, oliezuur | Beschermt LDL-cholesterol tegen oxidatie |
Overweeg je supplementen? Bespreek dat dan eerst met een therapeut. Wat zinvol is, hangt af van je voeding, je bloedwaarden en eventuele medicijnen.
Hoe kijken we bij Flourish Health naar de perimenopauze?
Geen enkele vrouw ervaart de overgang hetzelfde. Bij de één staat slecht slapen voorop, bij de ander gewrichtspijn, somberheid of een veranderde stofwisseling. Daarom brengen we eerst het complete beeld in kaart:
- welke klachten je hebt en sinds wanneer;
- hoe je cyclus verloopt;
- slaap, stress en herstel;
- voeding, eetpatroon en spijsvertering;
- beweging en krachttraining;
- je medische voorgeschiedenis, medicijnen en eventuele bloedwaarden.
Vervolgens kijken we samen welke disciplines passen:
- Orthomoleculaire therapie: voeding afstemmen op deze levensfase en kijken of suppletie zinvol is.
- Leefstijlgeneeskunde (kPNI): de samenhang tussen hormonen, stress, slaap, darmen en ontsteking begrijpen en daar stap voor stap op bijsturen.
- Fysiotherapie: veilig krachttraining opbouwen voor sterke spieren en botten, en begeleiding bij gewrichts- en peesklachten.
Onze begeleiding is aanvullend op de reguliere zorg. Overweeg je hormoontherapie? Dan is je huisarts of gynaecoloog de aangewezen persoon. We denken graag met je mee en stemmen onze aanpak daarop af.
Lees meer over hormonale klachten of over voeding afstemmen op je cyclus.
Wanneer neem je contact op met je huisarts?
Neem contact op met je huisarts als je:
- jonger bent dan 40 en overgangsklachten hebt;
- erg heftig of langdurig bloedverlies hebt;
- bloedverlies krijgt na het vrijen of tussen je menstruaties door;
- weer bloedverlies krijgt terwijl je al een jaar niet meer menstrueerde;
- hartkloppingen hebt samen met duizeligheid of benauwdheid;
- langere tijd somber bent of niet meer van dingen kunt genieten.
Heb je pijn op de borst? Bel dan direct 112. Denk je aan zelfdoding? Praat erover met je huisarts of bel 113 (of 0800-0113, gratis).
Vragen over perimenopauze
Op welke leeftijd begint de perimenopauze?
Meestal halverwege of eind veertig. Bij sommige vrouwen begint deze fase eerder. Krijg je voor je 40e overgangsklachten, ga dan naar je huisarts.
Kun je in de perimenopauze zitten zonder opvliegers?
Ja. Slecht slapen, stemmingswisselingen, concentratieproblemen, gewrichtspijn en een veranderende cyclus kunnen eerdere of zelfs de enige signalen zijn.
Kan ik mijn hormonen laten meten?
In de perimenopauze schommelen je hormonen zo sterk dat een losse meting weinig zegt. Bloedonderzoek is vooral nuttig om andere oorzaken van je klachten uit te sluiten.
Helpt voeding tegen opvliegers?
Volgens het huidige onderzoek nauwelijks. Voeding en krachttraining zijn wel belangrijk voor je spieren, botten, stofwisseling en hart en bloedvaten.
Herken je jezelf in deze klachten?
De perimenopauze is een natuurlijke fase, maar je hoeft je klachten niet zomaar te accepteren. Je lichaam past zich aan. Met de juiste ondersteuning kun je je energie, kracht en slaap weer opbouwen.
HEB JE KLACHTEN DIE BIJ DE OVERGANG KUNNEN PASSEN?
Tijdens een intake brengen we je klachten, voeding, leefstijl en voorgeschiedenis uitgebreid in kaart. Van daaruit bepalen we samen welke stappen passend zijn.
Lees ook: Darmklachten: wat vertellen jouw darmen je? en Wat is orthomoleculaire therapie?
Auteur: Nynke Pellikaan, orthomoleculair therapeut (opgeleid bij SOH, lid van beroepsvereniging MBOG) en BIG-geregistreerd fysiotherapeut bij Flourish Health in Groningen. Gepubliceerd op 16 november 2026.
Deze blog is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten? Overleg dan met je huisarts. De begeleiding bij Flourish Health is aanvullend op de reguliere zorg.
Bronnen
- TNO (2025). Hormoongerelateerde gezondheidsklachten en werk
- NVAB (2026). Richtlijn Overgang en Werk
- NHG-Standaard De overgang (2022), samengevat in Huisarts en Wetenschap
- The North American Menopause Society (2023). The 2023 nonhormone therapy position statement. Menopause 30(6):573-590.
- Reynvoet (2025). Vertraagde diagnose perimenopauze in Nederland en België
- NVOG-richtlijn Management rondom menopauze (modules bijgewerkt januari 2026)
- Watson e.a. (2018). High-intensity resistance and impact training improves bone mineral density in postmenopausal women with low bone mass: the LIFTMOR trial. J Bone Miner Res 33(2):211-220.