Darmklachten: wat vertellen jouw darmen je?

Een opgeblazen buik na het eten, regelmatig buikpijn, dagen niet naar het toilet kunnen of juist vaak dunne ontlasting hebben. Darmklachten kunnen zich op veel verschillende manieren uiten.

Soms zijn darmklachten tijdelijk, bijvoorbeeld na een buikgriep, een verandering in voeding of een stressvolle periode. Maar wanneer klachten regelmatig terugkomen of langere tijd aanwezig blijven, is het zinvol om verder te kijken.

Want hoewel verschillende darmklachten op elkaar kunnen lijken, kunnen er heel verschillende factoren aan bijdragen. Het type klacht, het moment waarop deze ontstaat en je ontlastingspatroon kunnen belangrijke informatie geven.

Welke darmklachten komen veel voor?

Darmklachten is een brede verzamelterm. Veelvoorkomende klachten zijn:

• een opgeblazen of gespannen buik;
• overmatige gasvorming;
• buikpijn of darmkrampen;
• obstipatie;
• diarree;
• wisselende ontlasting;
• een onrustige of gevoelige buik;
• veranderingen in de vorm of frequentie van de ontlasting.

Sommige mensen ervaren voornamelijk één van deze klachten. Bij anderen wisselen verschillende darmklachten elkaar af.

Maar wat is eigenlijk het verschil tussen deze klachten?

Opgeblazen buik en gasvorming

Een opgeblazen buik is een veelvoorkomende darmklacht. Misschien is je buik ‘s ochtends nog rustig, maar merk je dat deze gedurende de dag steeds verder opzet. Dit kan gepaard gaan met een gespannen gevoel, boeren of winderigheid.

Gasvorming in de darmen is op zichzelf normaal. Darmbacteriën fermenteren bepaalde voedingsstoffen, waarbij gassen ontstaan. Wanneer er veel gas wordt geproduceerd, de darmpassage veranderd is of de darm gevoeliger reageert op uitzetting, kan dit echter klachten geven.

Factoren die kunnen bijdragen aan een opgeblazen buik zijn bijvoorbeeld:

• bepaalde voedingsmiddelen;
• de hoeveelheid en soort vezels;
• obstipatie;
• veranderingen in het darmmicrobioom;
• voedselintoleranties;
• SIBO (bacteriële overgroei in de dunne darm);
• veranderingen in de darmmotiliteit;
• stress en de darm-hersen-as.

Ook het moment waarop je buik opzet kan relevante informatie geven. Ontstaan de klachten direct na het eten, pas enkele uren later of nemen ze gedurende de dag steeds verder toe?

Obstipatie: wanneer de ontlasting moeizaam verloopt

Bij obstipatie denken we vaak aan weinig naar het toilet kunnen. Maar obstipatie gaat niet alleen over hoe vaak je ontlasting hebt.

Ook harde of droge ontlasting, veel moeten persen en het gevoel dat de darm niet volledig leeg is, kunnen hierbij passen.

Verschillende factoren kunnen bijdragen aan obstipatie, waaronder:

• onvoldoende vocht;
• onvoldoende of juist niet-passende vezelinname;
• weinig beweging;
• een vertraagde darmmotiliteit;
• veranderingen in het darmmicrobioom;
• bepaalde medicatie;
• stress;
• hormonale factoren;
• het regelmatig uitstellen van de ontlastingsprikkel.

Het veelgehoorde advies om bij obstipatie simpelweg meer vezels te eten is daarom niet voor iedereen de oplossing. Wanneer vezels bijvoorbeeld te snel worden opgebouwd of de darmtransit vertraagd is, kunnen extra vezels juist voor meer gasvorming en een opgeblazen gevoel zorgen.

Diarree: wanneer de ontlasting te dun is

Bij diarree is de ontlasting dun of waterig en moet je vaak vaker naar het toilet.

Acute diarree ontstaat bijvoorbeeld tijdens een buikgriep of voedselinfectie en verdwijnt meestal vanzelf. Wanneer dunne ontlasting regelmatig terugkomt of langere tijd aanwezig blijft, is het belangrijk om verder te kijken.

Mogelijke factoren zijn onder andere:

• voedselintoleranties;
• infecties;
• bepaalde medicatie;
• veranderingen in het darmmicrobioom;
• een versnelde darmpassage;
• ontstekingsprocessen in de darm;
• PDS waarbij diarree op de voorgrond staat.

Langdurige diarree verdient aandacht. Naast de oorzaak van de klacht kan ook gekeken worden naar mogelijke gevolgen voor bijvoorbeeld de vochtbalans en opname van voedingsstoffen.

Wisselende ontlasting: van obstipatie naar diarree

De ene week kun je nauwelijks naar het toilet, terwijl je een paar dagen later juist meerdere keren dunne ontlasting hebt.

Deze wisselende ontlasting zien we onder andere bij PDS van het gemengde type (PDS-M), maar ook andere factoren kunnen bijdragen aan een wisselend ontlastingspatroon.

Juist bij dit soort klachten is het interessant om naar patronen te kijken.

Verandert je ontlasting bijvoorbeeld tijdens stressvolle periodes? Zie je een relatie met bepaalde voedingsmiddelen? Of veranderen je klachten wanneer je minder goed slaapt, op vakantie bent of anders eet dan normaal?

Een klachten- en voedingsdagboek kan soms al helpen om dergelijke patronen zichtbaar te maken.

Buikpijn en darmkrampen

Buikpijn vanuit de darmen kan stekend, zeurend of krampend aanvoelen. De locatie en intensiteit kunnen bovendien variëren.

Pijn kan onder andere samenhangen met gasvorming en uitzetting van de darm, veranderingen in de darmbeweging of een verhoogde gevoeligheid van het zenuwstelsel in en rondom de darm.

Hier speelt ook de verbinding tussen onze hersenen en darmen een belangrijke rol.

De darm-hersen-as: waarom stress invloed kan hebben op je buik

Onze darmen en hersenen communiceren voortdurend met elkaar. Deze wisselwerking noemen we de darm-hersen-as.

Het zenuwstelsel kan invloed hebben op onder andere de beweging, doorbloeding en gevoeligheid van het maag-darmkanaal. Andersom kunnen signalen vanuit de darmen ook invloed uitoefenen op het zenuwstelsel.

Daarom merken sommige mensen dat hun darmklachten duidelijk toenemen tijdens periodes van spanning of langdurige stress.

Dat betekent niet dat darmklachten ‘tussen de oren zitten’. Het laat juist zien dat de werking van de darmen niet los kan worden gezien van de rest van het lichaam.

Wanneer spreken we van PDS?

PDS staat voor prikkelbare darm syndroom en is een veelvoorkomende aandoening waarbij terugkerende buikpijn samengaat met veranderingen in de ontlasting.

Er worden verschillende vormen onderscheiden:

• PDS-C: obstipatie staat op de voorgrond;
• PDS-D: diarree staat op de voorgrond;
• PDS-M: obstipatie en diarree wisselen elkaar af;
• PDS-U: het ontlastingspatroon past niet duidelijk binnen bovenstaande vormen.

PDS betekent niet automatisch dat er één specifieke oorzaak voor de klachten bestaat. Verschillende mechanismen kunnen bijdragen, waaronder veranderingen in de darmmotiliteit, gevoeligheid van de darm, het microbioom en de darm-hersen-as.

Daarom kan een aanpak die bij de ene persoon goed werkt, bij iemand anders weinig effect hebben.

Meer weten over onze aanpak? → https://flourishhealth.nl/diensten-orthomoleculaire-therapie

Waardoor kunnen darmklachten ontstaan?

Wanneer je darmklachten hebt, is de verleiding groot om één oorzaak aan te wijzen. In werkelijkheid is het vaak complexer.

Verschillende factoren kunnen tegelijkertijd invloed hebben op de darmfunctie.

Denk bijvoorbeeld aan:

• voeding en eetgedrag;
• de samenstelling en activiteit van het darmmicrobioom;
• de snelheid waarmee voeding door het maag-darmkanaal beweegt;
• SIBO;
• infecties of ongewenste micro-organismen;
• ontstekingsprocessen in de darm;
• voedselintoleranties;
• medicatie en eerder antibioticagebruik;
• stress en het zenuwstelsel;
• slaap en beweging.

Het is daarom belangrijk om niet alleen te vragen:

“Wat kan ik eten tegen mijn darmklachten?”

maar ook:

“Welke factoren kunnen mijn darmklachten veroorzaken of in stand houden?”

Waarom heeft niet iedereen dezelfde aanpak nodig?

Stel: twee mensen hebben allebei dagelijks een opgeblazen buik.

Bij de één speelt obstipatie een belangrijke rol. Bij de ander ontstaan de klachten vooral na bepaalde voedingsmiddelen. Weer iemand anders heeft mogelijk veranderingen in de darmmotiliteit of aanwijzingen voor SIBO.

De klacht lijkt hetzelfde, maar de factoren erachter kunnen verschillen.

Daarom kijken we bij Flourish Health naar het complete klachtenbeeld. We brengen bijvoorbeeld in kaart:

• welke darmklachten je ervaart;
• wanneer deze klachten ontstaan;
• hoe je ontlasting eruitziet;
• hoe vaak je naar het toilet gaat;
• wat en hoe je eet;
• stress en herstel;
• slaap en beweging;
• medicatie en antibioticagebruik;
• eerdere infecties;
• je medische voorgeschiedenis.

Op basis daarvan bepalen we welke eerste stappen zinvol zijn.

Wanneer kan darmonderzoek zinvol zijn?

Niet bij iedere opgeblazen buik of verandering van de ontlasting is direct uitgebreid darmonderzoek nodig.

Soms geeft een uitgebreide intake al voldoende aanknopingspunten om eerst gericht aan de slag te gaan met voeding, eetgedrag en leefstijl.

Wanneer darmklachten echter langdurig aanwezig zijn, steeds terugkomen of onvoldoende reageren op eerdere interventies, kan aanvullend onderzoek worden overwogen.

Afhankelijk van de klachten kan bijvoorbeeld gekeken worden naar:

• de samenstelling van het darmmicrobioom;
• aanwezigheid van bepaalde ongewenste micro-organismen;
• ontstekingsmarkers in de ontlasting;
• bepaalde aspecten van de spijsvertering en vertering.

Bij een verdenking op SIBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth) kan daarnaast gebruik worden gemaakt van een specifieke ademtest.

Bij Flourish Health werken we met verschillende onderzoeken om, wanneer dit zinvol is, gerichter inzicht te krijgen in factoren die mogelijk bijdragen aan jouw darmklachten.

Bekijk onze mogelijkheden voor onderzoek → https://flourishhealth.nl/diensten-orthomoleculaire-therapie

Het uitgangspunt is daarbij niet om zoveel mogelijk te testen. We zetten onderzoek bij voorkeur in wanneer de uitkomst daadwerkelijk consequenties kan hebben voor het behandelplan.

Wat kun je zelf al doen bij darmklachten?

Hoewel de juiste aanpak afhankelijk is van het type darmklacht, zijn er een aantal basisprincipes die voor veel mensen relevant zijn.

Denk bijvoorbeeld aan rustig eten en goed kauwen, voldoende bewegen, voldoende drinken, regelmaat in je eetpatroon en aandacht voor slaap en herstel.

Ook vezelrijke en zo veel mogelijk onbewerkte voeding kan bijdragen aan een gezond darmmilieu. Tegelijkertijd geldt ook hier dat meer niet automatisch beter is. Bij bepaalde darmklachten kan het nodig zijn om de hoeveelheid of het type vezels tijdelijk aan te passen.

Een voedingspatroon moet daarom niet alleen theoretisch ‘gezond’ zijn, maar ook passen bij wat jouw spijsvertering op dat moment aankan.

Wanneer moet je met darmklachten naar de huisarts?

Veel darmklachten zijn onschuldig, maar het is belangrijk om medische oorzaken niet over het hoofd te zien.

Neem daarom contact op met je huisarts wanneer je bijvoorbeeld last hebt van:

• bloed bij de ontlasting;
• zwarte ontlasting;
• onverklaarbaar gewichtsverlies;
• aanhoudende koorts;
• ernstige of toenemende buikpijn;
• aanhoudende diarree;
• een duidelijke en aanhoudende verandering van je ontlastingspatroon.

Ook wanneer je je zorgen maakt over je klachten of wanneer nieuwe darmklachten langere tijd aanhouden, is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts.

Darmklachten aanpakken begint met begrijpen wat er speelt

Een opgeblazen buik, obstipatie, diarree, buikpijn en wisselende ontlasting vallen allemaal onder de noemer darmklachten, maar zijn niet automatisch hetzelfde probleem.

Daarom kijken we bij Flourish Health verder dan alleen de klacht zelf. We onderzoeken welke factoren mogelijk bijdragen aan het ontstaan of in stand houden van jouw klachten en bepalen op basis daarvan welke stappen passend zijn.

Dat kan bestaan uit aanpassingen in voeding, eetgedrag en leefstijl en, wanneer daar aanleiding voor is, gericht aanvullend onderzoek.

Heb je al langere tijd darmklachten?

Heb je al veel geprobeerd, maar blijven je darmklachten terugkomen? Tijdens een intake brengen we jouw klachten, voeding, leefstijl en voorgeschiedenis uitgebreid in kaart.

Van daaruit bepalen we samen welke vervolgstappen passend zijn.

Plan een intake → https://bookings.crossuite.app/a52c9c99-94d5-45e1-948e-bc6d71872c37

Auteur: Nynke Pellikaan – Fysiotherapeut BSc. en Orthomoleculair therapeut bij Flourish Health in Groningen